Stratejik Yönetim ders notları Vize Tüm Üniteler

STRATEJİK YÖNETİM

ÜNİTE 1
STRATEJİ : ( * )Amaçlara ulaşmak için eldeki kaynakları en etkin şekilde kullanarak uzun dönemli , açık ve genel bir işletme planı yapma sanatıdır.Endüstri işletmelerinde önemlidir.Stratejinin ekonomik anlamıyla açık şekilde izah eden Nevmann, Morgernstern’ dir.
İŞLETME :Biribiriyle çelişen amaçların değerlendirildiği genel amaçlar sistemidir.
Yönetsel stratejinin özellikleri :
a )Analiz etme sanatıdır.
b )Amaçlara bağlı bir unsurdur.
c )İşletmenin çevresiyle karşılıklı ilişkilerini düzenler.
d )Rutin işlerden çok uzak geleceğe bağlı bir düzeni ilgilendirir.
e )İşletmenin bütün finansal ve beşeri kaynaklarını uyum içinde yöneten ve faaliyete geçiren bir unsurdur.
f )Faaliyet sahalarını belirler.
g )Çalışanları cesaretlendirme ve harekete geçirme geçirme aracıdır.
HEDEF :Amaçlara erişmek için gerekli olan kısa dönemli aşama durumlarıdır.
AMAÇ :Amaç bir işletmenin gelecekte ulaşmayı düşündüğü durumdur.Amaçlar kısa ve uzun dönemli olmak üzere ikiye ayrılır.Kısa dönemli olanlar genellikle 1-2 yıllık , uzun dönemli amaçlarsa 3-5 yıllık dönemleri kapsar.
Amaçların oluşması için gerekli başlıca ilkeler : ( * )
a )Açık ve seçik olmalıdır.
b )Gerçekçi ve çekici düzeyde olmalıdır.
c )Esnek olmalıdır.
d )Ölçülebilir olmalıdır.
e )Kısa ve uzun dönemli amaçlar biribirinden ayrılmalıdır.
f )Uygulayanlar tarafından benimsenmelidir.
g )Her düzeyde motive edici olmalıdır.
VİZYON :Vizyon kişinin kendine özgü görüş açısı ve derinliğini ifade eder. ( * )
a )Kendine özgüdür , orijinaldir.
b )Gelecekte yapılması düşünülen tüm faaliyetlerin değerlendirilmesi gerekir.
c )Yönetici ekibi ile neler yapabileceğini değerlendirir.
d )Yönetici tarafından açıklanıp ,anlaşılıp ,paylaşıldıkça değer kazanır.
e )Kişinin içinde çalıştığı kurumun geleceğe bakış açısıdır.
MİSYON :Örgütlerin varlık nedenlerini açıklamak ya da işletmelerin kendilerini ne tür bir işletme olarak görmek istedikleri konusuna misyon denir.Misyon stratejilerin temelidir.İşletmeye kimlik kazandırır.( * )
a )Temel mal ve hizmetlerin neler olduğunu
b )Hedef pazar
c )Temel teknolojilerinin neler olduğunu
d )Genel iş yapma felsefeleri
e )İşletmenin kendini nasıl gördüğünü içerir.
POLİTİKA :İşletmede saptanmış amaçlara ulaşma yollarına denir.( * )Politikalar belirlenmiş amaçlara ulaşmak için izlenenen genel planlar olup sık sık değişmezler.Politika devamlı tekrarı olan kurallar olup ,strateji tekrarı olmayan kurallardan oluşur.Her ikiside uzun vadelidir.Stratejilerde kararlar belirsizlik ortamında alınırken, politikalar belirlilik ortamında alınmış kararlardan oluşur.
TAKTİK :Taktik stratejiden daha ayrıntılıdır.Taktik özel ve kısa fikirlerden ve uygulama sanatından oluşur.( * )
PROGRAM rogram , bir olayın en ince ayrıntılarını yer, zaman ,şahıs ve usül gösterek belirlemektir.( * )Program tam belirlilik halini içerir.Kısa süreli ve çok az katı niteliktedir.
BÜTÇE rogramda belirlenmiş faaliyetlerin gelir ve giderlerinin rakamsal öngörüsüdür.( * )Her programın bir bütçesi vardır.
YÖNTEM :Bir politikanın veya stratejinin uygulanış şeklidir.( * )Strateji ve politika yöntemden daha geniş kavramdır.Ortak yönü sürekli ve uzun süreli olmalarıdır.
PLAN lan hesap edilmiş ,rakamlandırılmış ve en önemlisi yazılı hale getirilmiş öngörüdür.( * )Strateji program ,politika ve yöntemi içine alır.
STRATEJİK PLANLAMA :Yazılı hale getirilerek kesin bir hüviyet kazandırılan stratejilere denir.( * )
3 )STRATEJİK YÖNETİM :Stratejilerin planlanması için gerekli araştırma, inceleme,değerlendirmeleri,uygulamadan önce gözden geçirme ve uygulama aşamasında örgüt içi her türlü yapısal ve motivasyonel önlemleri almayı kapsayan ve üst yönetimini ilgilendiren süreçler toplamıdır.
1.aşaması stratejik planlama ( * )
2. aşaması politika oluşturulması ve yapı araştırma çabaları ( * )
3. aşaması karşılaştırma ve kontrol ( * )
Stratejik yönetim sürecinde işletmeler :Genel çevre , Yakın çevre , Uluslararası çevre , İmkanlar ve fırsatlar , Tehlike ve tehditlerin çevresel analizlerini yaparlar.
4 )İşletme için stratejinin önemi :
Strateji yokluğunun doğurduğu olumsuz sonuçlar :
a )Nasıl araştırma ve analiz yapacaklarını bilemediklerinden pasif kalırlar
b )Yöneticiler gerçekçi olmak yerine düşünce ve utkuları ile davranırlar.
c )Fırsat ve şanslar ölçülemez.
d )Ya ömrünü tamamlamış ürüne devam ya da en verimli dönemde ürünün üretimi durdurulur.
e )Gelecekte olacak değişikliklere önceden hazırlanamaz.
Stratejiye sahip olmanın yararları :Riskleri asgariye indirecek kararlar alınmasını sağlar ve pişman olunacak kararlar almanın riskini minimuma indirir.
5 )İşletme stratejisinin sınırları : ( * )
A )Töresel ve yasal sınırlar
B )Uygulamadan gelen sınırlar
a )Gelenek ,adet ve ön yargılar
b)Yöneticinin kapasitesi -
c )Zaman faktörü
d )Gerekli finansal kaynaklara sahip olamama
C )Karşı stratejiler :Rakipler – Devlet – Diğer Kamu Kurumları – Sendikalar – Halk
D )Sosyal ve psikolojik sınırlar
Ü N İ T E 2
AMAÇLAR :Amaçlar belli bir takım faaliyetleri gerçekleştirerek ulaşılmak istenen durumlardır.Örgütsel amaç, organizasyonun bir bütün olarak gerçekleştirmek istediği geleceğe ilişkin bir konudur.İşletme ise amaçlara ulaşmak için bir araçtır.İşletmelerin iki çeşit amacı vardır.
1 )GENEL AMAÇLAR :İşletmenin bütününü ilgilendirir.Kısa sürelidir.
a)Temel amaçlar :Optimal kâr etmeye dayanır.( * )
a )Çalışılan pazarın yenilenmesi
b )Yenilik
c )Verimlilik
d )Fiziksel ve finansal kaynaklar
e )Otonomi
f )Güvenlik
g )Esneklik
h )Prestij
ı )Likidite
b )Sosyal amaçlar :Çıkar grupları ile ilişkilerini düzenler.
a )Yönetici yetiştirme ve geliştirme
b )İşçi yetiştirme ve geliştirme
c )Halka karşı sorumluluk
2 )ÖZEL AMAÇLAR :Taktik ve eylemsel olaylarla ilgilidir.
İkincil amaçlar : Genel amaçların elde edilmesi ile ilgili planlama süresi içinde belli faaliyetler olarak bölünen ve sabit kesin tarihler içinde erişilecek olan rakamlandırılmış hedefler dizisidir.
Özellikleri :
a )Genel amaçların bir işlevidir.
b )Kısa sürelidir.
c )Taktik ve eylemsel olaylarla ilgilidir.
d )Farklı zaman süreleri için hesaplanabilir.
e )Ulaşılacak hedefler olarak saptanır.
f )Yılda bir kere gözden geçirilir.
İkincil amaçlara örnekler :Toplam satış tutarı ,Müşteri sayısı ,Likidite oranı ,Personel sayısı ,Personel devir oranı, Yatırım tutarları, Eğitim bütçesi, Kayıp iş saati, Ürün tipi ve kârlılık rakamları
Çalışan Personelin Normları Tablosu : ( * )Çalışan işçilerin ve uzman personelin verimini saptamaya yarar.Tablo işletmenin çok kısa süreli ve hatta kişisel hedeflerini gösterir.
Bu normlara örnek olarak : ( * )
a )Asgari satış tutarı
b )Müşteri ziyaretleri oranı
c )Asgari satış tutarı
d )Azami ve asgari reklam tutarı
e )İnsan gücü saatleri sayısı
f )Asgari mesai saatleri
g )Birim zamanda işçi getiri miktarı
h )Eleman maliyet normları
j )Gerçekleşmesi gereken aylık ve yıllık satış hacimleri
k )Stoklama ve ambalajlama kayıpları
TEPE YÖNETİCİLER –>GENEL İŞ AMAÇLARI (TEMEL ,SOSYAL )
DEPARTMAN YÖNETİCİLERİ –>BİRİM , BÖLÜM ,SERVİS VE BAĞLI KURULUŞLARI
İCRA ŞEFLERİ –>ÇALIŞAN PERSONELİN NORMLARI TABLOSU VEYA VERİM NORMLARINI BELİRLER.
İşletmenin ekonomik amaçları :
Ekonomik amaçlar faaliyetlerin verimi ve artırılmasıyla ilgilidir.Burada verim kriteri olarak gösterge kabul edilmiş , sonuçların ölçülmesi için ayarlama ölçeği kabul edilmiştir.İşletmelerde verim kriteri olarak kabul edilen en kullanışlı gösterge kârdır.
Kârlılığın genel kabul görmüş ayar ölçüsü ise :Kârlılıktır. ( * ) Kârlılık =Kâr /Sermaye X 100
Uzun dönemli ekonomik amaçlar :Faaliyet konusunun seçiminde en önemli gösterge kârlılık oranıdır.Kârlılığı koruması ve büyümesi için hedefleri benimsemesi gerekir.
a )Mevcut pazarda ürünlerini satma arzusu
b )Verimlilik
c )Nakit akışı
d )Net kâr
e )Ürün farklılaştırmak
f )Mevcut ve yeni pazarda müşteri miktarını artırmak
g )Mevsimsel ve dönemsel dalgalanmalara önlem almak
h )Verimsiz faaliyetlere son vermek
A )Kârlılık :
Amaçlar sisteminin ilk elemanıdır.İşletmenin kârlılığını ölçmek için yatırımların getirisinden söz edilir.Hisse senetlerinde ise kârlılıktan çok borçlanma oranı ile ilgilenirler.
Borçlanma oranı =Özkaynaklar / Borçlar ( * )
Kârlılık bu kadar önemli iken firmaların düşük gelir getiren faaliyet konularında çalışmalarının temel nedeni risk derecesinin düşük olmasıdır.
B )Büyüme :
Sayısal :Makine, şube, personel sayısı
Niteliksel :Teknoloji, çalışanların eğitimi
Büyümeye yönelmenin faydaları :
a )Maliyetlerdeki düşüşler saptanıp yeni müşteri kitlesi hesaplanır.
b )Bilgisayar ile edilecek tasarruflar hesaplanır.
c )Ar-ge biriminin hizmet görmesine olanak sağlar.
d )Sınırlı sermaye kaynaklarını artırabilecektir.
Takip edici işletme :Kritik boyutun altında bulunur.
Direnen işletme :Kritik boyut seviyesinde faaliyet yapar.
Liderlik yapan işletme :Kritik boyutun üzerinde bulunur.
Kantitatif büyüme :Üç adet kriter vardır.
a )Sayısal büyüme aracının homojen olması isteniyorsa üretim ve satış hacimlerinden hareket edilir.(Demir ,çelik ,çimento sanayi)
b )Ürünlerin özellikli ve değişken olduğu endüstrilerde satış tutarı gibi parasal değerlere bakılır. (Otomobil endüstrisi)
c )Maddi ve beşeri varlıkların sayısına bakılır.(Şube ve ajans sayısı )
Niteliksel büyüme :Genel olarak büyüme amacı satış tutarlarının yıllık ortalama gelişimi ile ölçülür.Bunun içinde firmanın nakit akışı çok önemlidir.
C )Güvenlik :
Risk :Büyük ölçüde iradenin dışında ve zararlara neden olan bir olayın rastlantısıdır.İşletme riski önlemek için iki tür davranabilir.
a )Defansif (Savunma) güvenlik :
Nötrleştirme : ( * )Risk yaratan elemanını etkisiz kılarak belirsizliği azaltma yoludur.(Yerli sanayiyi koruyucu gümrük tedbirleri gibi)
Denkleştirme : ( * )Risklerin birikiminden kaçınma yoludur.Üç ölçü aracı vardır.(Bağımsız müşteri sayısı, Ürünlerin satıldığı pazar sayısı, Sahip olunan bağımsız teknoloji sayısı )
b )Ofansif (Hücum) güvenlik aha az risk taşıyan faaliyetlerdir.
Teknolojik yenilik imkanları
Ar-ge servislerinin gücü
Öz ve yabancı sermaye
Çalışan eleman sayısı
Ofansif ve defansif güvenlik dış güvenlik içindir.
İç güvenliği sağlamak için sadece defansif araçlar kullanılır.
D )Otonomi :İşletmenin geleceğine hakim olmayı gerektiren amaçtır.İşletmenin yönetim özgürlüğüdür.
İşletmenin ekonomik olmayan amaçları :
a )İşletmenin dışından kaynaklanan baskılar evlet ,halk ve müşterileri tarafından yaratılır.
b )İşletmenin içinden kaynaklanan baskılar ersonelin özellik ve kişisel değerlerine bağlıdır.
Kişisel amaçların ekonomik olmayan amaçlara etkileri :
a )Kişilerin ekonomik amaçları :Kazanç artırma,Tasarruf elde etme,Geleceği garanti etme,Çalışma emniyeti
b )Kişilerin ekonomik olmayan amaçları :İnsan sevgisi, Kişisel ahlak, Sosyal sorumluluk, Çevrede tanınma, Riskli teşebbüslere girme
Sosyal sorumluluk ve sosyal anlaşma :
Sosyal sorumluluk : ( * )İşletmenin ekonomik ve yasal koşullara, iş ahlakına, işletme içi ve dışı kişilerin beklentilerine uygun bir çalışma stratejisi gütmesidir.
Sosyal anlaşma : ( * ) İki veya daha fazla kişi veya kurumun aralarındaki ilişkilerden ortaya çıkan karşılıklı anlayış ve beklentiler toplamıdır.
Sosyal sorumluluğun kapsamı :
1 )Yöneticilerin hissedarlara yükümlülükleri
2 )Çevreye istihdam olanaklarının sağlanması
3 )Tüketicinin korunması
4 )İş ahlakı
5 )Çevre korunması
6 )İnsanlığı karşı duyulan ihtiyari sorumluluklar ( Eski mahkum, sakatlara iş bulma gibi. )
(Uluslararası düzeyde, Ulusal düzeyde, İşletme personeli düzeyinde )

Ü N İ T E 3
Genel çevre analizi : ( * )
Politik
Ekonomik
Sosyo- kültürel
Teknolojik
Ekolojik
Hukuksal, dinsel, ahlâksal
1 )POLİTİK ÇEVRE :
a )Askeri güçler:Süper güç ABD ve NAFTA
b )Bölgesel güç :Rusya ve Bağımsız devletler Topluluğu
c )Ekonomik ve politik güç :Avrupa Birliği
d )Otonom Devletler :Çin, Japonya, Güney Afrika, Avusturya, Yeni Zelanda
e )Asya’nın dört kaplanı :Güney Kore,Tayvan, Hong Kong ve Singapur
2 )EKONOMİK ÇEVRE :
Ekonomik Görünüm ünya ekonomik zenginlik yönünden ikiye ayrılmıştır.
Kuzey Amerika, Batı Avrupa ,Japonya ve Avusturalya bolluk ve refah ülkeleridir.Bir çok az gelişmiş ülke mevcuttur.
Az gelişmişliğin nedenleri :
a )Tek kültürlülük
b )Egoizm
c)Yönetici sınıfının bilgisizliği
d )Tasarrufların yetersizliği
e )Kötü beslenme
f )Artan nüfus hacmi
g )Dini geleneklere aşırı bağımlılık
h )Belli bölgelerde coğrafi bölgeselleşme
ı )Yabancı uluslara dış ticaret açısından aşırı bağımlılık
i )İklim koşulları
j )Sosyal gelişmelere zamanında uymama
B )Ekonomik gelişmelerin işletmenin stratejik yönetimine etkileri * )
a )Milli gelirin miktarı
b )Kamu ve özel sektör harcamalarının milli gelir içindeki payları
c )Tasarrufların yatırıma dönüşme eğilimi
d )Hammadde işgücünün maliyet artışları
e )Milli gelirin dağılımı
f )Enflasyonun seyri
g )Devletin para ve maliye politikaları
İşletmelerin analiz etmek zorunda oldukları özel ekonomik faktörler :
a )Ürün ve hizmet fiyatlarındaki enflasyonist ve denflasyonist eğilimler
b )Devletin vergi politikaları
c )Devletin ödemeler dengesi
d )Devletin para politikası
e )Ekonominin gelişme devresinin durumu
C )Enflasyon ve işletmenin stratejik yönetimi :Enflasyon ortamında işletme aktiflerinin değeri fiyat artışına paralel olarak artmalıdır.Çünkü enflasyon bir fon çıkışı niteliğindedir.İşletmelerin enflasyon devrelerinde borçlanma kapasitelerini sonuna kadar kullanmalarında fayda vardır.
3 )Sosyo kültürel incelemeler ve hipotezler : ( * )
a )Demografik değişimler (nüfus artışı ve kentleşme)
b )İletişimdeki gelişmeler
c )Eğitimdeki gelişmeler
d )Düşünsel gelişmeler
4 )Teknolojik koşullara ilişkin faktörler ve stratejik yönetim : ( * )
Teknolojik değişimlerden en çok etkilenen sektörler :Uçak ,silah ,haberleşme,elektrik,elektronik ,ilaç ve hastane
Teknolojik değişimlerden en az etkilenen sektörler :Ağaç ,kereste,mobilya,tekstil,mobilya ve demir endüstrisidir.
5 )Ekolojik inceleme ve hipotezler :
Ekoloji :Canlılarla doğa arasındaki ilişkileri inceleyen bilim dalıdır.Sanayileşme ile birlikte büyüyen çevre kirliği sorununa en fazla eğilen ülkeler ABD , İsveç ve İngilteredir.
6 )Hukuksal ,dinsel ve ahlaksal incelemeler evlet, işletme faaliyetleri üzerinde en fazla etkide bulunan organizasyonlardan biridir.Hukuk düzeni yönetim stratejisinin sınırını belirler.

Ü N İ T E 4
Çevresel analiz ve teşhislerin niteliği ve önemi :
Stratejik avantajların sağlanması ve seçimlerin etkili olabilmesi için işletme yöneticileri sürekli ve sistematik bir çevre analiz sistemi kurmalıdırlar.Çevresel analizlerin yapılması sorumluluğu ,özellikle tek ürünlü firmalarda üst
yönetimin sorumluluğundadır.
Bazı yakın çevre faktörlerinin analizi ve bunlara ilişkin teşhisler :
A )Devlet ve yerel yönetim düzenlemelerine ilişkin faktörler : ( * )
a )Asgari ücret
b )Yıllık ücret düzeyi
c )Fiyat kontrolleri
d )Eşit isdihdam olanakları
e )Peşin ve indirimli satışlar
f )İş güvenliği
g )Reklam ve duyurular
h )Vergi ve vergi indirimleri
j )Gümrük tedbirleri
k )Tekeli kaldıracak yasalar
k )İthalat kısıtlamaları
l )Antidamping
B )Pazar koşulları ve müşterinin özelliklerine ilişkin faktörler: ( * )
a )Nüfus miktarı
b )Nüfus piramidinin değişmesi
c )Nüfusun gelir dağılımı
d )Ürün veya hizmetlerin hayat eğrilerinin bulunduğu dönem
e )Müşteri özellikleri
C )Satıcılara ve satıcılar pazarına ilişkin faktörler :Satıcılar pazarda serbest rekabet halinde ise kontrol alıcılarda,oligopol ve monopol piyasalarda kontrol satıcılardadır.Eğer alıcılar rekabet halinde ise pazarın kontrolü satıcılardadır.Strateji uzmanlarının incelemesi gereken ilk konu rekabetin nasıl değiştiğidir.
D )Finansal kurumlara ilişkin faktörler :İşletmenin sermaye maliyeti ( faiz+komisyon ) kârlılık oranının altında ise borçlanmaktan kaçınmaz.Fonların maliyetini etkileyen en önemli konu ise devletin para ve maliye politikalarıdır.
E )Sendikal kurumlara ilişkin faktörler:Sendika ile işletme çatışmalı ise işletme daralma, sendika ile uyumlu ise büyüme stratejisini tercih eder.
Rekabet : ( * )Dogrudan doğruya, dolaylı ya da ikame endüstrilerin ürünleriyle işletmenin pazarlarına mal ya da hizmet sunmaya çalışan faaliyetlerin bütünüdür.
A )Rekabeti etkileyen faktörler : ( * )
a )Giriş hakkı :Her sektörün sermayesi farklıdır.
b )Dış koruma :Ar-gelerin sonuçları patent hakları ile korunur.
c )Yararlanılan pazar durumu
d )Sektördeki kârların gelişme durumu
e )Pazarın durumu
f )Gelişmenin genel durumu
Endüstride rekabet analizinin temel değişkenleri : ( * )
1 )Satıcıların pazarlık gücü
2 )Alıcıların pazarlık gücü
3 )İkame endüstrilerinin o endüstri üzerindeki tehdit ve tehlikeleri
4 )Yeni giren firmaların yarattığı tehdit ve tehlikeler
5 )Mevcut olan rakipler arasındaki rekabetin şiddeti

Satıcıların pazarlık gücü
Girdileri farklılaştırma
Satıcıları değiştirme maliyeti
İkame girdilerin mevcudiyeti
Endüstride satıcılar arasında birleşmeler
Satın alınacak girdi hacmi
Endüstride toplam alımların nispi maliyeti
Girdilerin maliyetlere ve farklılaştırmaya etkisi
Endüstride ileri entegrasyona bağlı geriye entegrasyon tehlikesi

Alıcıların pazarlık gücünü belirleyiciler :
Pazarlık kaldıracı
Firmalar arası anlaşmalar
Alınan malın miktarı
Alıcının firma değiştirme maliyetleri
Alıcıların piyasa ve firmalar hakkında bilgi düzeyi
Alıcıların geriye doğru entegrasyon yeteneğinin olması
İkame malların iyi bir duruma gelmesi

Fiyat duyarlılığı
Toplu alımların fiyatı
Ürün farklılıkları
Marka kimliği
Kalite imajının etkisi
Alıcı kâr ve çıkarları
Karar verenlerin teşvikleri

Endüstriye yeni giren firmaların yarattığı tehlikeler
Ölçek ekonomisi
Ürün farklılıklarına sahip olma
Marka belirginliği ve kimliği
Ürün değiştirme maliyetleri
Sermaye ihtiyaçları
Dağıtım kanallarına giriş
Mutlak maliyet avantajları
Hükümet politikası
Misilleme yapma beklentisi
B )Rakip işletmelerle ilgili analizler :Rekabetin çevresinde strateji uzmanlarının incelemesi gereken birinci konu rekabetin nasıl değişme gösterdiğidir.Yeni rakiplerin endüstriye girmesindeki engelleri incelemek gerekir.
Hammadde teminindeki güçlükler
Müşterilerin sadakati
Ölçek ekonomilerinin kuvvetli oluşu
Mevcut firmaların ana pazarlama kanallarına sahip olması
Mevcut firmaların yeni firmaya karşı beraber hareket etmeleri
4 )Çevresel analizler için kullanılan teknikler :
a )Tek değişkenli ekstrapolasyon
b )Vak’a analizleri ,Alt-Üst sınır tahmin hesapları :Sorunlu işletmelerde rakam analizlerine dayanır.
c )Dinamik modeller :Simulasyon, tarihsel benzetme, dinamik programlama, skolastik modellerden oluşur.
d )Karar ağaçları , Morfoloji analizleri :İhtimal hesabına dayanır.(PERT, CPM tekniği )
e )Yapılandırılmamış uzman görüşü :Uzmanlar ile görüşme, panel, senaryo
f )Yapılandırılmış uzman görüşü lanlı görüşme,delphi tekniği, on-line bilgisayar etkileşimi
g )Yapılandırılmış anket ve mülakatlar lanlı mülakat, anket ve bilimsel araştırmalardır.
h )Yapılandırılmamış anket ve mülakatlar :Sokak mülakatları, senaryo geliştirme, beyin fırtınası
I )Çok değişkenli etkileşim analizleri :Girdi çıktı modelleri, ekonometrik modeller, faktör analizleri, kümeleme
analizleri
Ü N İ T E 5
İşletmede değerleme ,güçlü ve zayıf tarafların analizine ilişkin yöntemler :
a )7 S analizi ( Peter Waterman )
b )PIMS analizi ( General Elektrik )
c )Değer zinciri analizi ( Porter )
d )Fonksiyonel analiz

A )7 S Analizi yöntemi : ( * )Peters ve Waterman ortaya atmıştır.Yedi örgüt değişkeni vardır.
1 )Yapı
2 )Strateji
3 )Yönetim stili
4 )Sistem ve süreçler
5 )Beceriler
6 )Paylaşılan değerler
7 )Kurmaylar
B )PİMS Analiz yöntemi : ( * )1960 yılında General Elektriğin kârlı işletmelerine ilişkin araştırma sonucunda bulunmuştur.
Pazarlamanın kârlar üzerindeki etkisi :
a )Yüksek pazar payı, ürün kalitesi, kapasite kullanımı, işletme verimliliği
b )Düşük birim maliyetler, yatırım yoğunluğu
C )Değer zinciri analizi : ( * )Porter’ a aittir.İşletmenin temel amacı kârdır.Bu analizde değer ürün veya hizmetin fiyatı ile ölçülür.
Temel faaliyetler :
a )İç lojistik
b )İşlemler
c )Dış lojistik
d )Pazarlama ve satış
e )Hizmet
Destek faaliyetler :
a )Teknoloji geliştirme
b )Tedarik
c )Firmanın alt yapısı
d )Firmanın alt yapısı
Değer zinciri analizinde , strateji oluşturma bakımından stratejiler 4 düzeyde incelenir.
1 )İşletme düzeyi 2 )Şirketler grubu düzeyi 3 )Fonksiyonel düzey 4 )Küresel düzey
Değer sistemi : Satıcı - Firma DağıtıcılarTüketiciler
c )Duyarlılık analizi : ( * )Satıcının ürünlerini satmak için kullandığı pazarlama stratejisini harekete geçiren araçların bileşimine duyarlılık analizi denir.
Yatırımların elden çıkarılması :Ürün hayat eğrisinin düşüş döneminde yatırımlar elden çıkarılabilir.
Finansal analiz :Verimsiz yatırımlara ayrılan fonlar çekilerek yeni yatırımlara kaynak yaratılır.
Ar-ge ve teknoloji faktörlerinin analizi :
a )Teknik gelişmeler ve faaliyet dalları :Teknik gelişme patent ve marka sayısı ileölçülür.Parasal ölçümü ar-ge
çalışmalarına ayrılan para miktarı ile ölçülür.
b )Teknik gelişmelerin hızlılığı :İki şekilde ölçülür.Buluşların düzenli artması ve teknik yenilenme süresinin kısalmasıdır.
c )Ar-ge faaliyetlerinin işletme stratejisindeki önemi :Arge,pazarlama ve üretim fonksiyonları bağımsız hareket
edemezler.Etkileşimleri :
1.Zayıf derece çiftleşme :Arge- Üretim-Pazarlama ( Tek yönlü etkileşim vardır.)
2.Orta dereceli çiftleşme :Arge>Üretim>Pazarlama ( Etki ve tepki vardır.)
3.Yüksek dereceli çiftleşme :Arge>Üretim>Pazarlama (Hepsi etkileşir.)
————-

Etkileşime göre pazarlama stratejileri :
a )Lider olma veya başı çekme :Güçlü arge,risk alma ,teknik liderlik
b )Liderin adından gitme :Yeniliği yapanı takip eder.
c )Mühendislik uygulamaları :Müşteri isteklerine önem verir,sınırlı pazarı vardır,fazla gelişemez,müşterisi belirlidir.
d )Ben de varım :Başkalarının ürünlerini maliyet ve teknik avantajla daha ucuza üretirek pazarda kalırlar.
Üretim ve tedarik faktörlerinin analizi : ( * )
Ürün analizleri :İşletmenin arz etme ve pazardaki ihtiyaçların çeşit ve özelliklerine bağlıdır.Ürün politikasının belirlenmesinde ilk yapılan inceleme ürün hayat eğrisinin analizidir.
Ürün hayat eğrisi :Forrester bulmuştur.Zaman içindeki satış ve kârların gösterdiği seyre göre çizilir.
İşletme değerleme sinerji faktörleri :
Sinerji : ( * )İşletmede kişilerin örgüt içindeki birlikteki çalışmaları sonucu elde ettikleri üretim düzeyi tek tek elde edeceklerinden fazladır.Kısaca işbirlidir.Matematiksel olarak açıklayan Ansoff’ dur.Kârlılık=Satış-Masraf /Yatırım dır.
Sinerji tipleri : ( * )
Pazarlama sinerjisi:Satış ve dağıtımın tüm imkanları ortak kullanılarak tasarruf sağlanır.
İşletme sinerjisi ersoneli bir çok işte kullanma,satın alma ve eğitim gücünün birleşmesinden doğan avantajlardır.
Yatırım sinerjisi :Örgütsel ve kumanda tecrübesini yeni faaliyet alanında kullanması ile ortaya çıkar.
Çalışma sinerjisi :Atıl kapasite ve zamandan kaynaklanır.İki evreden oluşur.Çalışmaya başlamadan önce ve çalışmaya başladıktan sonraki evredir.
GZFT veya SWOT analizi :Genel çevre analizi ve yakın çevre analizi yaparak çevrenin sunduğu tehlike ve tehditler , imkân ve fırsatları işletmenin rakiplerine kıyasla güçlü ve zayıf taraflarını incelemektir.

Ü N İ T E 6
1 )Büyüme stratejileri
İç büyüme yolları :
UZMANLAŞMA :Sınırlı pazarda bir ürün veya bir ürünün türleri ile faaliyette bulunmaktır.
Nedenleri :
a )Yeni iş için araç bulunmaması
b )Yöneticinin riskten kaçması
c )Belli konuda uzmanlaşmak ve üstünlük sağlamak
Sakıncaları :
a )Talebin daralması
b )Pazarın ileride doyumu
Bu strateji küçük işletmelerin rekabet gücünü artırır.
YATAY FARKLILAŞMA :Temel bir ürünün, ürün türlerini artırma veya çeşitlendirmedir.
Nedenleri :
a )Eski ürün talebine uygun mallar üretip esneklik sağlamak
b )Tek tip üretmenin riskini azaltmak
Sakıncaları :Uzmanlaşma ile aynıdır.
DİKEY FARKLILAŞMA :Temel bir ürünün hammaddelerine veya nihai üretim ve satışına girmektir.
Nedenleri :
a )Nihai mamül maliyetini düşürmek
b )Faktör tedariki veya üretilen malların satışındaki güçlükleri çözme
c )Sağlanacak teknolojik yeniliklerle kendi kolunda etkin hale gelmek
Sakıncaları :Ana üründe talep daralması tüm üretim süreçlerini etkiler.
Günümüzde en başarılı dikey farklılaşma tekstil ,kimya ,metalurji ve petrol sanayinde görülür.
TEK YÖNLÜ FARKLILAŞTIRMA (Konsantrik ) :Yatay farklılaşma stratejisinin genişletilmesi sonucu ürün ya da pazar farklılaşmasına gitmektir.
YIĞIŞIM :Bir çok faaliyetin bir arada yapıldığı çok geniş farklılaştırılmış grupların oluşturulmasıdır.
Her tür faaliyete açılmadır.(Holding şirketler )
Devlet anti-tröst yasalarla yığışımların yaşamlarını engelleyebilir.
TÜRDEŞLİK :Ticari faaliyet gruplarının bir araya gelmesidir.Pratikte görülmez.

Dış büyüme yolları : ( * )
Başka şirketleri satın alma veya birleşme ( Merger ):Üç çeşidi vardır.
Yatay birleşme :Aynı iş kolunda bulunan ve üretim süreçleri benzer iki ya da daha fazla firmanın birleşmesidir.
Tek yönlü birleşme :Teknoloji, üretim süreçleri ve pazarı benzer iki ya da daha fazla firmanın birleşmesidir.
Yığışım birleşme :Hiç bir konuda benzemeyen iki veya daha fazla firmanın birleşmesidir.
Alıcıyı birleşmeye yönelten nedenler :
a )Hisse senetlerini yükseltmek
b )Büyüme oranını artırmak
c )İyi bir yatırım yapmak
d )Kâr ve satışları artırmak
e )Ürün hattını dengelemek ve çeşitlendirmek
f ) Rakibi satın alıp rekabeti azaltmak
g )İşletmeye kaynak bulmak
h )Geçmiş zararları vergiden düşmek
ı )Sinerji yaratıp verimi ve kârı artırmak
Satıcıyı birleşmeye iten sebepler :
a )Hisse ve işletme değerini artırmak
b )Büyüme oranını artırmak
c )Kaynak sağlamak
d )Güçlü bir çeşitlendirme stratejesine girmek
e )Durumu kötü işletmelere yaşama şansı verir.
Müşterek yatırım ortaklıkları ( Joint Venture ) :Bir işi tek başına yapamayan firmanın iki veya daha fazla kuruluşun kaynaklarını bir araya getirip ( konsorsiyum ) faaliyetleri gerçekleştirmesidir.
Ulusal yatırım ortaklıklarının yararları :
a)Finansal kolaylık ve yatırım maliyetini düşürür.
b )Pazar potansiyeli ve satış miktarı artar.
c )Pazarlama kanalları gelişir.
d )Bağımsızlıklarını koruyabilirler.
e )Küçük firmalar dev firmalarla rekabet edebilir.
f )Yatırım riski dağılır.
g )Yeni teknoloji elde etme imkânı doğar.
DURGUN BÜYÜME STRATEJİLERİ : ( * )Dört grupta incelenir.
Yavaş büyüme stratejileri :Çevre çok yavaş değişiyor işletme buna ayak uydurabiliyorsa bu stateji başarı olur.
Nedenleri :
a )İyi bilineni devam ettirme alışkanlığı
b )Riski düşüktür.
c )Strateji değiştirmek zordur.
d )Tepe yöneticisi için kolaydır.
Kâr veya Harmanlama stratejileri :Büyümesini durdurmuş ve olgunluk dönemine girmiş ürünler için geçerlidir.Tek amacı nakit yaratmak olup BDG portföy analizindeki nakit inekleri için en uygun stratejidir.
Fasılalı Durgun büyüme stratejisi :Çevre koşulları yavaş değişmekte ise bu strateji uygundur.Verimliliğe odaklanır.Bir süre durgudur, nefes alır ve gelişmeye devam eder.Tek başına kullanılan bir yöntem değildir.
Destekli büyüme stratejileri :İşletmenin kaynakları tükenmekte ise başarılı olur.Amaç geleceği garanti altına almak ve kaynak israfını önlemektir.
TASARRUF STRATJİLERİ : ( * )Başarısızlığın simgesidir.Dört çeşittir.
Etrafına bakma stratejisi :İşletmenin verimliliğini sağlama esasına dayanır.
a )Maliyetleri azaltma
b )Gelirleri artırma
c )Varlıkları azaltma
d )Kurmay kadrosundan tasarruf
e )Faaliyet alanını daraltma
f )Pazarlama giderlerini azaltma
g )Arge (Yenilik) harcamalarını azaltma
2 )Tecrit etme stratejisi :Bir stratejik iş birimi veya alt bölümlerden birini satmak ya da faaliyetini durdurmaktır.
3 )Son verme stratejesi :İşletmeyi tamamen satma veya faaliyetine son vermektir.
4 )Mahkum işletme stratejisi :Ana fonksiyonel faaliyetleri azaltmak veya satışlarının %75’ ni ya da daha fazlasını tek bir alıcıya satmaktır.
Karma stratejiler :
İşletme tek bir ürünle faaliyet gösteriyorsa bu alternatiflerden birini kullanır.Ürünlerde çeşitlendirmeye giderse iki veya daha fazlasını kullanır buna karma strateji denir.
Yenilik stratejisi :
En riskli olanıdır.En önde gelen uygulama, yeni ürünlerin piyasaya sürülmesidir.