Finansal yönetim ara sınav ders notları , özetler bana ait değildir alıntıdır.hazırlayan arkadaşların eline sağlık.

ÜNİTE 1 – FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR

Finansal piyasalar: fon arz edenlerle talep edenlerin bir araya geldiği ve karşılıklı değişimin meydana geldiği yerlere denir.
Piyasada 3 temel unsur vardır bunlar alıcı satıcı ve alım satıma konu olan şey.
Alım satıma konu olan varlığın niteliğine göre piyasalar 2 ye ayrılır. Reel piyasalar ve finansal piyasalar.
Reel piyasalar: Mal ve hizmet arz ve talebinin karşılaştığı piyasalardır.
Bir ekonomi de fonları talep edenler fonları arz edenler bunlar arasındaki fon akımlarını düzenleyen kurumlar fon akımını sağlayan araç ve gereçler piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallar FİNANSAL SİSTEMİ oluşturur.
FİNANSAL PİYASA TÜRLERİ
Fon arz ve talep süresine göre finansal piyasalar.
Para piyasaları: Bir yıla kadar süreli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasalardır.
Sermaye piyasaları: Bir yıldan daha uzun süreli orta ve uzun vadeli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasalardır.
PİYASANIN ÖRGÜTLENME BİÇİMİNE GÖRE FİNANSAL PİYASALAR
Örgütlenmiş piyasalar: Fonların el değiştirdiği finansal varlık alım satımlarının yapıldığı kapalı bir mekânın bulunduğu belirli ilke ve kurallara bağlı olarak işlemlerin yapılığı piyasalardır.
Örgütlenmemiş piyasalar: Fonların el değiştireceği ya da finansal varlık alım ve satımının yapılacağı belirli bir mekânın bulunmaması durumunda oluşan piyasalara denir.
PİYASADA İŞLEM GÖREN FİNANSAL VARLIĞIN İŞLEM DURUMUNA GÖRE
Birincil piyasalar: Özel ya da kamu kurumlarının fon sağlamak amacıyla menkul kıymetlerini ilk kez ihraç ettikleri ve fon arz edenlerle karşılaştıkları piyasalardır. Menkul kıymetler ilk defa bu piyasalarda alınıp satılarak işlem görürler.
İkincil piyasalar: Daha önce işlem görmüş finansal varlıkların tekrar işlem gördükleri piyasalardır. İkincil piyasaların en önemli kurumları menkul kıymetler borsaları ve finansal aracı kuruluşlarıdır.
Üçüncül piyasalar: Borsaya kote edilmiş menkul kıymetlerin borsa dışında alınıp satılmasıyla oluşan piyasadır.
Dördüncül piyasa: Menkul kıymetlerin aracısız alınıp satılmasıyla oluşan piyasadır.
PİYASANIN ÖRGÜTLENME BİÇİMİNE GÖRE
Organize sermaye piyasası: Belirli bir mekanın olduğu belirli kurallar dâhilinde finansal varlıkların el değiştirdiği piyasalardır. Organize sermaye piyasalarına en iyi örnek menkul kıymet borsalarıdır.
Organize olmamış sermaye piyasaları: menkul kıymetlerin alım ve satımında belirli bir mekanın belirli kural ve düzenlemelerin söz konusu olmadığı piyasalardır.
PİYASANIN YÖRESEL OLUP OLMADIĞINA GÖRE
Ulusal piyasalar: finansal piyasaların alım ve satımında belirli bir bölgeyle sınırlı olmaması tüm ülkeyi kapsaması durumunda oluşan piyasalardır.
Yöresel piyasalar: sadece belirli bir yöreye ait menkul kıymetlerin alım ve satımının yapıldığı piyasalardır.
Uluslar arası piyasalar: bir ülkede değil de başka ülkelerde çıkartılmış ülkelerde alım ve satımının yapıldığı piyasalardır.
PİYASADA İŞLEM GÖREN FİNANSAL VARLIKLARIN TÜRÜNE GÖRE
Hisse senedi piyasaları
Devlet tahvilleri piyasaları
Özel sektör tahvilleri piyasaları
Türev finansal varlık piyasaları
SERMAYE PİYASALARININ GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
• Ekonomide tasarruf düzeyinin yüksek olması
• Özel ya da kamu işletmelerinin uzun süreli fonlara ihtiyaç duyması
• Menkul değerlere yatırım yapılmasına uygun ortamın olması
• Çok sayıda halka açık anonim ortaklıkların olması
• Sermaye piyasasında aracılık yapacak aracı kurumların gelişmiş olması,
• Halka açıklanacak bilgileri izleyecek onaylayacak yatırım analizleri yapabilecek kişi ve kurumların olması
• Sermaye piyasasının güven açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak yasal düzenlemelerin olması

Bir ekonomide sermaye piyasasının etkinliği aşağıda belirtilen koşulların sağlanmasına bağlı olarak artacaktır.
• Piyasada riski yüksek olan menkul değerlerin getirisi yüksek riski düşük olanların getirisi düşük olmalıdır.
• Piyasada bilgi akışı hızlı ve kesintisiz olmalıdır. Yatırımcılar doğru bilgiye kısa sürede ve düşük maliyetle ulaşabilmelidir.
• Piyasada işlem maliyetleri düşük olmadır.
• Piyasada yatırımcılar rasyonel hareket etmelidirler.

FİNANSAL VARLIKLAR
Finansal piyasalara fon sunanlar diğer kişi ya da kurumlara sundukları bu fonlar karşılığında fon talebinde bulunanlardan bir belge almaktadırlar. Bu belgeye menkul kıymet ya da finansal varlık adı verilir. Finansal varlıklar arsa bina araç gereç gibi reel varlıklardan farkı değerlerinin fiziki bir yapıya değil gelecekte beklenen nakit akışlarına göre belirlenmesidir.
ÖZELLİKLERİ
• Paraya çevrilebilirlik: para gibi kullanılabilme gerektiğinde kolayca para dönüştürebilme özelliği
• Bölünebilirlik: en az hangi miktarda paraya çevrilebileceğini gösterir
• Geri dönülebilirlik: alındıktan sonra tekrar satılabilme özelliği
• Getiri: bir zaman dilimi içerisinde o finansal varlıktan beklenen nakit girişiyle ölçülür.
• Vade:
• Riskin tahmin edilebilirliği:
Not: devlet tahvilleri ve hazine bonolarının riski sıfır olarak kabul edilir.
FİNANSAL KURUMLAR
Not: 2499 sayılı spk da bankalar aracı kurumlar olarak ifade edilmezken 1992 de spk de yapılan değişiklikle bankalarda aracı kurumlar olarak ifade edilmiştir.
TÜRKİYE DE SERMAYE PİYASASI
1980 lerden sonra hareketlilik kazanmıştır. 1980 yılında yaşanan bankerler krizinden sonra spk 1981 yılının temmuz ayında yürürlüğe girmiştir.
6 Ekim 1984 tarihinde menkul kıymetler borsalarının kuruluş ve çalışma esasları hakkındaki yönetmelik çıkmıştır.
18.12.1985 İstanbul menkul kıymetler borsası yönetmeliği
26.12.1985 İstanbul borsası resmi bir törenle açılarak faaliyete başlamıştır.
24 Ocak 1980 istikrar programı
FAİZ ORANLARI
Faiz: Üretimin doğal kaynaklar ve işgücünden sonra üçüncü ve önemli faktörü sermayedir. Sermayenin üretimden aldığı paya faiz denir.
• Faiz üretim faktörü olan sermayenin bedelidir.
• Faiz makro dengeyi sağlayan önemli bir faktördür
• Faiz para talebini ve likidite tercihini etkileyen önemli bir faktördür.
• Faiz bir maliyet unsurdur.
NOMİNAL FAİZ ORANI Genellikle reel faiz oranıyla bu orana ilave edilen enflasyon ve risk primlerinden oluşur. Reel faiz oranı: Enflasyon ve risk dışında faiz oranını ifade eder. Enflasyon primi: Nominal faiz oranlarını etkileyen en önemli faktör enflasyondur.

ÜNİTE 2 – DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLAR

FİNANSAL PİYASALARDA DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KURUMLARIN ÖNEMİ

Sigorta şirketlerine ilişkin düzenlemelerde gözetim ve denetim fonksiyonu HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI tarafından yürütülmektedir.

Bankalar finansal kiralama şirketleri factoring şirketler tüketici finansman şirketleri varlık yönetim şirketleri ile ilgili gözetim ve denetimden ise BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURULU sorumludur.

Sermaye piyasalarında ise düzenleyici otorite SERMAYE PİYASASI KURULUDUR.

SERMAYE PİYASASI KURULU

1981 yılında 2499 sayılı kanun ile kurulmuştur.
Temel görevleri:
Sermaye piyasasının güven açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını
Tasarruf sahiplerinin yani yatırımcıların hak ve yararlarının korunmasını sağlamaktır.

KARAR ORGANI:
7 üyeden oluşur.
En az 5 üyenin hazır bulunması ile toplanır ve salt çoğunluk sağlanmış olur.
Kurul başkan ve üyelerinin görev süreleri 6 yıldır.

SPK NIN TEMEL AMAÇLARI:
Sermaye piyasasının işleyiş kurallarını belirlemek
Piyasada fon kullanan şirketlerin belli kurallara uygun en iyi şekilde yararlanmasını sağlamak
Hak sahiplerinin hak ve yararlarını korumak
Piyasanın adil ve etkin çalışmasını sağlamak

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI:

Devletin iç ve dış borçlanması ve dış ekonomik ilişkileri yürüten finansal piyasalarla devletin ilişkisini düzenleyen kurumdur.
9 Aralık 1994 tarih ve 4059 sayılı kanun ile bugünkü adı ve yapısına kavuşmuştur.
Başbakana bağlıdır.
3 müsteşar yardımcısı görev yapmaktadır.

GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI:

TÜRKİYE CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI:

Merkez bankaları: ekonomik istikrar ve büyümeyi sağlamaya katkıda bulunacak parasal önlemler alma paranın iç ve dış değerini ekonomiye yarar sağlayacak düzeyde tutma ve ekonominin gereksinme duyduğu kredi verilebilir fonları ihtiyaca yeter düzeyde hazır bulundurma gibi önemli görevler üstlenmiş kamu kuruluşlarıdır.

İlk merkez bankası 1668 de İsveç te kurulmuştur.
11 Haziran 1930da 1715 sayılı Türkiye cumhuriyeti merkez bankası kanunu kabul edilerek 3Ekim 1931 de TC merkez bankası kuruldu ve 1 Ocak 1932 de resmen çalışmaya başladı.
1715 sayıyla kurulan ilk merkez bankasının görevi ülkenin ekonomik kalkınmasına yardımcı olmak olarak belirlenmiştir.

A sınıfı hisse senetleri münhasıran hazineye ait olup sermayenin yüzde 51 inden aşağı olamaz

B sınıfı hisse senetleri Türkiye de faaliyette bulunan milli bankalara tahsis edilmiştir.

C sınıfı hisse senetleri milli bankalar dışında kalan diğer bankalara imtiyazlı şirketlere tahsis edilmiştir

D sınıfı hisse senetleri Türk ticaret müesseselerine ve Türk vatandaşlığına haiz tüzel ve gerçek kişilere tahsis esilmiştir.

ORGANLARI:

Genel kurul
Banka meclisi
Para politikası kurulu
Denetleme kurulu
Başkanlık (guvennörlük)
Yönetim komitesi

Merkez bankası bağımsızlığı: Hükümet ile banka ilişkisinin düzeyini ve şeklini ifade eder.

TCMB PARA POLİTİKASININ TEMEL AMAÇLARI:

Açık piyasa işlemleri
Reeskont politikası
Zorunlu karşılıklar ve disponibilite politikası
Döviz politikası

Açık piyasa işlemleri: Merkez bankasının dolaşımdaki para miktarını azaltıp çoğaltmak için para politikası hedefleri çerçevesinde para arzının ve ekonominin likiditesinin etkin bir şekilde düzenlenmesi amacıyla Türk lirası karşılığında menkul kıymet kesin alım satımı geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım işlemleri menkul kıymetlerin ödünç alınıp verilmesi Türk lirası depo alınması ve verilmesi işlemleridir.

Reeskont politikası
Reeskont: Bankalarca ıskonto edilmiş bir senedin merkez bankasınca ıskonto edilmesidir.

Zorunlu karşılıklar ve disponibilite politikası
Günümüzde bankaların ayırdıkları zorunlu karşılıkların en önemli işlevi bir para arzı kontrol aracı olmasıdır.

BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURULU
YETKİLİ ORGANLARI:
Bankacılık düzenleme ve denetleme kurulu
Başkanlıktır.
TASARRUF MEVDUATI SİGORTA FONU
Tasarruf sahiplerinin haklarını korumak ve kendine devredilen bankaları ve varlıkları en uygun şekilde çözümlemek gibi iki temek fonksiyonla teçhiz edilen TMSF mali sistemin güven ve istikrarını sağlayan kurumlar arasında bulunmaktadır.

ÜNİTE 3 – PARA PİYASALARI

PARA PİYASALARI

En belirgin kurumu ticari bankalardır.

Marjin: (spread veya risk primi) : bankaların topladıkları tasarruflara ödedikleri faiz ile kredi olarak verdikleri paradan elde edilen gelir arasındaki farka denir.

Kredi riski: kredi verilen tarafın yükümlülüğünü yerine getirememesi
Yasal risk: yasaların değişiminden kaynaklanan risktir.
Faiz oranı riski: bankaların tasarruf sahiplerine ödedikleri faiz oranı ile uzun vadeli olarak yaptıkları yatırımlar veya verdikleri kredilerden elde edecekleri faiz gelirleri arasındaki farktır.
Likitide riski: fon ihtiyacının kısa vadede karşılayabilme gücüyle ilgili risktir.

PARA PİYASASI ARAÇLARI:

Ticari kredi: işletmelerin mal ya da hizmet alımlarında peşin ödeme yerine vadeli alışların yapılmasıyla oluşan bir kredidir.

Açık hesap: taraflar arasında resmi bir anlaşma olmaksızın satış yapılmasıyla oluşur.

TİCARİ BANKA KREDİLERİ:

Yapılabilirlik raporu: (fizibilite raporu) bir yatırım projesinin ekonomik teknik ve mali açıdan uygun olup olmadığını ortaya koyan rapordur.

Avans kredisi ( spot kredi) kredinin bir defada verildiği ve geri ödemesinin de bir defada yapıldığı kredi türüdür.

Cari hesap kredisi: ( rotatif kredi ) : kredi kurumunun müşterine belli bir limite kadar açtığı müşterisinde ihtiyacı oranında kullandığı kredidir.
Cari hesap kredileri ülkemizde nisan haziran eylül ve aralık ayı sonlarında ödenir.

Alacak senetleri iskontosu:
İskonto: vadesi henüz gelmemiş bir ticari senedin paraya veya banka kredisine çevrilmesidir.

Açık kredi: müşterinin kredi değerliliğine bağlı olarak imza karşılığında açılan kredidir.

Kefalet karşılığı kredi: genellikle küçük işletmeler kullanır

Akreditif kredisi: bankaların ithalatçı müşterilerine sağladıkları kısa vadeli bir kredidir.

Teminat ve kefalet mektupları: süreli süresiz kati geçici ve avans teminat mektupları şeklinde sıralanabilir.
Bankalardan nakit çıkışı gerektirmeyen bir kredi türüdür.

FİNANSMAN BONOLARI:

Finansman bonosu: işletmelerin kısa vadeli fon gereksinimlerini karşılamak için genellikle büyük şirketler tarafından ihraç edilen kısa vadeli ve teminatsız borç senetleridir.

REPO VE TERS REPO

Repo: menkul kıymetlerin geri alma taahhüdü ile satımıdır.

Ters repo: menkul kıymetlerin geri satma taahhüdü ile alımıdır.

MENKULLEŞTİRME

Menkulleştirme: likit olmayan varlıkların yatırımcılar için likit ve pazarlanabilir varlıklar haline dönüştürülmesidir.

Hazine bonosu: devletin her yıl bütçe kanunlarına dayanarak nakit açığını finanse etmek üzere ihraç etmiş olduğu kısa vadeli finansman araçlarıdır.

ÜNİTE 4  – TAHVİL PİYASALARI

TAHVİL PİYASALARI

Tahvil: Anonim şirketlerin veya iktisadi kamu kuruluşlarının çıkardıkları uzun vadeli borç senetleridir.

İtfa fonu: İşletmelerin ihraç ettikleri tahvillerin geri ödenmesinde kullanmak üzere oluşturdukları fondur.

TAHVİL TÜRLERİ

Güvenceli tahviller: gerek faiz gerekse anapara ödenmesi için bir karşılığın bulundurulması durumunda ortaya çıkar.

Güvencesiz tahviller: işletmenin tüm varlığı güvence sayılır. Güvence olarak belli bir mal belirlenmemiştir.

Kara iştirakli tahviller: sahibine hem faiz hem de kardan pay alma hakkı veren tahvil türüdür.

Ödenim fonlu tahviller: tahvillerin anapara taksitlerinin geri ödenmesi için oluşturulan bir fondur.

Primli tahviller:
İhraç primi: tahvilin üzerinde yazılı nominal değerden daha düşük bir değere satılmasıdır.

İtfa primi: itfa anında tahvil sahibine tahvilin nominal değerinden daha yüksek bir değere ödenmesidir.

İkramiyeli tahviller: tahvillerin pazarlanmasını kolaylaştırmak için faiz yanında belirli zamanlarda kura çekilmesi yoluyla bazı tahvillere ikramiye verilebilir.

Endeksli tahviller: faiz ödemeleri bir fiyat endeksine bağlanmış tahvillerdir.

Faizi tahvil olarak ödenebilen tahviller: işletmeye faizi ister nakit isterse nominal değeri buna eşit tahvil şeklinde ödeme olanağı sağlar.

Riskli tahviller: finansal açıdan oldukça riskli işletmelerin çıkarmış oldukları tahvillerdir.

Sıfır kuponlu tahviller: tahvil sahiplerine vade boyunca hiçbir faiz ödemesi yapılmaz. Yatırımcıya vade sonunda ödenecek tutar sıfır kuponlu tahvilin nominal değeri yani üzerinde yazılı olan değerin ödenmesidir.

Nominal değer – fiyat / fiyat

HİSSE SENEDİNE ÇEVRİLEBİLİR MENKUL KIYMETLER
Hisse senedine çevrilebilir tahvil sahiplerinin hisselerini değiştirmeleri halinde hisse senetlerine uygulanacak fiyata çevirim fiyatı denir.
Hisse senedine çevrilebilir tahvil karşılığında verilecek hisse senedi sayısına çevirim oranı denir.

Varant ( hisse senedi satın alma hakkı veren tahvil)
Varant: bir satın alma opsiyonudur ve sahibine işletmenin önceden saptanmış belirli fiyat üzerinden ve belirli sayıda hisse senetlerinden satın alma hakkı verir.
TAHVİLLERİN DERECLENDİRİLMESİ
Derecelendirmede pek çok faktör dikkate alınmasına karşın tam ve mükemmel sayılabilecek bir derecelendirme formülü yoktur.
TAHVİL DEĞERLEMESİ
Iskonto oranı sübjektif bir orandır yatırımcıların kişisel bekleyişleri ve yatırım ile ilgili risk takdiri gibi sübjektif faktörler ile cari faiz oranı ve bu oranın gelecekte alacağı değer hakkındaki genel sübjektif faktörler ıskonto oranını oluşturur. Ayrıca tahvilin değerini ıskonto oranı yanında tahvilin vadesi de belirler.
Anüite: eşit ödemeler dizisini ifade etmektedir.
Vadeye kadar getiri: tahvilin piyasa değerini vadeye kadar elde edilecek nakit akışlarına eşitleyen ıskonto oranıdır.
PAZARLARDA İŞLEM GÖRECEK MENKUL KIYMETLER
S: tl ödemeli devlet iç borçlanma senetleri
K:döviz ödemeli devlet iç borçlanma senetleri
İŞLEM SAATLERİ
Her gün 9:30 ile 17:00 arasında yapılmaktadır.
Aynı gün valörlü işlemler 9:30 ile 12:00 ve 13:00 14:00 arasında ileri valörlü işlemler ise 9:30 12:00 ile 13:00 17:00 arasında yapılmaktadır.
Valör: kredi ya da mevduat için bankaca faizin işletilmeye başlandığı tarihtir.
KESİN ALIM SATIM PAZARI
Sabit getirili menkul kıymetlerin aynı gün veya ileri valörlü olarak doğrudan alım ve doğrudan satım işlemlerinin yapıldığı pazardır.
EMİR TİPLERİ
LİMİTLİ EMİR: fiyat ve nominal tutarı belirlenerek minimum emir büyüklüğünün katları şeklinde verilir emrin gerçekleşmeden kalan kısmı pasif olarak belirlenir.
PİAYSA EMRİ: bu tür emirlerde fiyat belirlenmez minimum emir büyüklüğünün katları şeklinde verilen emir pasif emirlerle kısmı veya tamamen karşılaşır emrin gerçekleşmeden kalan kısmı iptal edilir.
ÖZEL KOŞULLU EMİRLER
Kalanı iptal et emri:
Gerçekleşmezse iptal et emri:
Emirlerin lot büyüklüğü ve bölünebilme koşulları
ÜNİTE 5 – HİSSE SENEDİ PİYASALARI

HİSSE SENEDİ PİYASALARI
Hisse senedi: anonim şirketlerde ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde sermayenin belli bir oranını temsil eden menkul kıymettir.
Anonim şirket: sermayesi paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız mal varlığı ile sorumlu olan şirkettir.
Kasa hisse senetleri: hakla sunulmayan şirketin elinde bulunan hisse senetleridir.
Kayıtlı sermaye: anonim şirketlerin sermaye artırımında TTK hükümlerine tabi olmadan çıkarabilecekleri azami sermaye miktarıdır.
Rüçhan hakkı: mevcut ortakların yeni ihraç edilecek hisse senetlerinden öncelikli satın alma hakkıdır.
HİSSE SENEDİ TÜRLERİ
Tedavül bakımından hisse senetleri
Bedeli tamamen ödenmiş hisse senetleri
Bedeli tamamen ödenmemiş hisse senetleri
Bedelli hisse senetleri
Bedelsiz hisse senetleri
Adi hisse senetleri: sahibine bütün hakları sağlayan hisse senedidir.
İmtiyazlı hisse senetleri: ana sözleşmeye bir takım önceliklere ve imtiyazlara sahip olan ve getirisi belirli olan hisse senedidir.
Katılma intifa senedi: kardan pay alma yeni hisse senedi alma gibi bir takım haklara sahip olan ancak ortaklık hakkı sağlamayan hisse senedidir.
Kar zarar ortaklığı belgesi: anonim şirketlerin kar ve zarar karşılığı ihraç ettikleri menkul değerlerdir.
Oydan yoksun hisse senedi: sahibine oy hakkı hariç diğer ortaklık haklarını sağlayan hisse senedidir.
Halka açık anonim şirket: hisse senedi sahiplerinin sayısı 250yi geçen yazılı veya sözlü şekilde halkı otaklığa çağırmış anonim şirkettir.
Doğrudan çıkarım: hisse senetlerinin halka arzında aracı kurumların kullanılmamasıdır.
Dolaylı çıkarım: hisse senetlerinin halka arzında aracı kurumlardan yararlanılmasıdır.
Underwriting: aracı kurumların veya yatırım bankalarının ihraç edilen menkullere satma garantisi vermeleridir.
Çok fiyat sürekli müzayede sistemi: bütün alış ve satış emirlerinin sisteme girilmesi ve eşleştirmenin fiyat ve zaman önceliği esaslarına göre otomatik olarak yapılmasıdır.
Fiyat aralıkları: bir hisse senedinin bir seans içinde artabileceği ve düşebileceği alt ve üst sınırlarıdır.
İMKB de birincil ve ikincil piyasa işlemleri
Birincil piyasa: hisse senetlerini halka arz eden şirketler ile alıcıların doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasalardır.
İkincil piyasa: birincil piyasada alınan hisse senetlerinin paraya çevrilmesini sağlayan piyasadır.
Ulusal Pazar: asgari tedavül şartlarına haiz işletmelerin hisse senetlerinin işlem gördüğü pazardır.
İkinci ulusal Pazar: ulusal(kot içi) pazarda işlem görme koşullarını taşımayan ve ulusal pazarda işlem gören şirketlerden işlem görme koşullarını kaybeden ve borsa yönetim kurulunca geçici veya sürekli olarak ulusal pazardan çıkarılmasına karar verilen şirketlerin hisse senetlerinin işlem gördüğü pazardır.
Lot: 1 adet hisse senedinden oluşan standart işlem birimidir.
Normal emirler:
Özel emirler:
Küsurat emirler:
Kredili menkul kıymet işlemleri: aracı kuruluş nezdinde müşteri adına kredi hesabı açılması koşulu ile müşteriyle aracı kuruluş arasında yapılan sözleşme hükümleri çerçevesince menkul kıymet alımıdır.
Açığa satış: sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınarak satılmasıdır.
Nominal değer: hisse senedinin üzerinde yazılı olan değerdir.
Defter değeri: işletmenin öz sermaye toplamının hisse senedi sayısına bölünmesiyle bulunan değerdir.
Tasfiye değeri (likiditasyon değeri) : şirketin tüm varlıklarının zorunlu olarak satılıp borçların çıkarılmasıyla bulunan değerin hisse senedi sayısına bölünmesiyle bulunan değerdir.
İşleyen teşebbüs değeri: işletmenin gelecekte sağlayacağı faiz ve vergi öncesi gelirlerinin bugünkü değerinden borçlarının düşülmesiyle bulunan değerdir.
Piyasa fiyatı: hisse senedinin piyasada arz ve talebe göre oluşan fiyatıdır.
Gerçek değer: işletmenin gelecekteki kazançları veya kar payları belli bir ıskonto oranı ile bugüne indirgenip bugünkü değerler toplandığında bulunan değerdir.
HİSSE SENEDİ DEĞERLEME YÖNTEMLERİ:
Kar payı iskonto modeli: hisse senedinden beklenen kar paylarının belli bir iskonto oranından bugüne indirgenmiş değerlerin toplanmasıyla hisse senedinin fiyatının belirlenmesidir.
Fiyat kazanç oranı: hisse senedinin piyasa fiyatının hisse başına kara bölünmesiyle bulunan değerdir.
Etkin piyasa: menkul kıymet fiyatlarının menkul kıymet değeriyle ilgili tüm bilgileri yansıttığı piyasadır.
Temel analiz: menkul değerlere ilişkin hem genel hem de özel bilgilere dayalı olarak değer belirleme çalışmalarıdır.
Teknik analiz: geçmiş fiyat hareketlerinden yararlanılarak hisse senedi fiyatlarının tahmin edilmesidir.
Boğa piyasası: hisse senedi fiyatlarının yükselme eğiliminde olduğu piyasadır.
Ayı piyasası: hisse senedi fiyatlarının düşme eğiliminde olduğu piyasadır.

ÜNİTE 6 – TÜREV FİNANSAL PİYASALAR

TÜREV FİNANSAL PİYASALAR:
Türev ürün. Fiyatı başka bir ürünün fiyatına bağlı olarak belirlenen ürünlerdir.
Türev piyasalar: türev ürünlerin işlem gördüğü piyasalardır.
Hedger: riskten korunmak amacıyla işlem yapan kişi veya kurumlardır.
Spekülasyon: gelecekteki fiyat artışlarından kar elde etmek amacına yönelik olarak alım satım yapılmasıdır.
Spekülatör: fiyatların artacağı ve düşeceği beklentilerine dayanarak kar elde etmek amacıyla alım veya satım yapan kişi veya kurumlardır.
Arbitraj: farklı piyasalardaki farklı fiyatlardan faydalanmak üzere aynı ve eşit miktardaki bir malın eş zamanlı olarak bir piyasadan alınıp diğer piyasada satılarak riske girmeden fiyat farklılıklarından yaralanma işlemidir.
Vadeli işlem sözleşmesi: vadesi miktarı ve fiyatı bugünden belirlenmiş herhangi bir ürünün ileriki bir tarihte teslimini öngören bir sözleşmedir.
Vadeli döviz sözleşmesi: belirli tutarda bir dövizin bugünden belirlenen bir kurdan ileriki bir tarihte alımını veya satışını içeren sözleşmelerdir.
Forward kur primi: vadeli kurun cari kurdan büyük olması durumunda aradaki farktır.
Forward kur iskontosu: vadeli kurun cari kurdan düşük olması durumunda aradaki farktır.
Vadeli faiz oranı sözleşmesi: ileriki bir tarihte belli bir süre için uygulanacak faiz oranının belirlenmesine yönelik vadeli sözleşmelerdir.
Gelecek sözleşmesi: borsalarda alım satımı yapılan teslimi ileriki bir tarihte yapılacak fiyatı ve vadesi bugünden belirlenmiş standart nitelikteki sözleşmelerdir.
Gelecek piyasaları: gelecek sözleşmelerinin işlem gördüğü organize piyasalardır.
Takas odası: opsiyon ve gelecek borsalarında alıcı ve satıcıların yükümlülüklerini yerine getirmesini ve güveni sağlayan kurumdur.
Teminat (marjin): takas odasının üstlendiği riskler nedeniyle alıcı ve satıcıdan aldığı teminat tutardır.
Opsiyon: seçme hakkıdır.
Opsiyon sözleşmesi: sahibine belirli bir malı veya menkul kıymeti belirli bir fiyattan belirli bir tarihte alma veya satma hakkı sağlayan sözleşmelerdir.
Kullanım fiyatı: opsiyonun kullanılması durumunda geçerli olacak sözleşmenin başlangıcında belirlenmiş işlem fiyatıdır.
Opsiyon fiyatı(prim): opsiyonu alan tarafın satan tarafa ödediği tutardır.
Tezgâh üstü piyasa: borsaya kayıtlı olan veya kayıtlı olmayan menkul kıymetlerin borsa dışında alınıp satılmasıdır.
Satın alma opsiyonu: opsiyonu alan tarafa opsiyona konu varlığı belli bir vade içerisinde veya vade sonunda önceden belirlenmiş bir fiyattan satın alma hakkı veren sözleşmedir.
Satma opsiyonu: opsiyonu alan tarafa opsiyon sözleşmesine konu varlığı belirli bir vade içerisinde veya vade sonunda önceden belirlenmiş fiyattan satma hakkını veren sözleşmedir.
Swap: anapara ve faizlerin veya sadece faizlerin taraflar arasında değiş tokuş edilmesidir.
Faiz swapı: kredi değerliliği farklı firmaların faiz koşulları değişik aynı tutardaki borçlarının faizlerini belli bir süre değiştirmeleridir.
Libor: İngiltere de her gün belirlenen bankalar arası faiz oranıdır.
Prime rate: ABD de kredibilitesi yüksek işletmelere uygulanan faiz oranıdır.
Para swapı: tarafların anapara yükümlülüklerini belirli bir süre için değiştirmeleridir.
Başlangıç teminatı: borsada pozisyon almak için gerekli olan teminat tutarına başlangıç teminatı denir.
Sürdürme teminatı: borsada oluşan zararlar yada nakit dışı teminatlarının değerlerinin düşmesi sonucunda başlangıç teminatının inebileceği en düşük seviyeye sürdürme teminatı denir.

ÜNİTE 7 – DİĞER MENKUL KIYMETLER

DİĞER MENKUL KIYMETLER.
Katılma intifa senetleri: nakit karşılığı satılmak üzere ortaklık haklarına sahip olmaksızın kardan pay alma tasfiye bakiyesinden yararlanma yeni pay alma haklarını sağlayan anonim ortaklıklarca çıkartılan menkul kıymetlerdir.
Kar zarar ortaklığı belgeleri:
İhraççıların kar veya zarara ortak olmak üzere tüm faaliyetlerinin gerektirdiği finansman ihtiyaçlarını karşılamak için yurt içinde satılmak üzere yeni türk lirası üzerinden veya yabancı paraya endeksli yurt dışında satılmak üzere ise yeni türk lirası veya yabancı para üzerinden yada yabancı paraya endeksli çıkardığı menkul kıymetlere kar ve zarar ortaklığı belgesi denir.
Banka bonosu: kalkınma ve yatırım bankalarının borçlu sıfatıyla düzenleyip kurulca kayda alınmasını müteakip ihraç ettiği emre veya hamiline yazılı bir sermaye piyasası aracıdır.
Banka garantili bono: kalkınma ve yatırım bankalarından kredi kullanan ortaklıkların bu kredilerin teminatı olarak borçlu sıfatı ile düzenleyip alacaklı bankaya verdikleri emre muharrer senetlerden bu krediyi kullandırmış olan bankaca kendi garantisi altında ve kurulca kayda alınmasını müteakip ihraç edilen bir sermaye piyasası aracıdır.
Finansman bonoları: işletmelerin işletme sermayesi ihtiyaçlarını karşılamak üzere çıkardıkları kısa vadeli menkul kıymetlerdir.
Kıymetli maden bonoları: ihraççıların belli miktarda kıymetli maden cinsinden borçlu sıfatıyla düzenleyip SPK kaydına alınmak suretiyle ihraç ederek sattıkları emre veya hamiline yazılı menkul kıymet niteliğindeki kıymetli evraktır.
Varlığa dayalı menkul kıymetler: ihraççıların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları veya devraldıkları alacakları karşılığında SPK tarafından kayda alınarak ihraç edilen menkul kıymetlerdir.
Gayrimenkul sertifikası: ihraççıların bedellerini inşa edilecek veya edilmekte olan gayrimenkul projelerinin finansmanında kullanılmak üzere ihraç ettikleri nominal değeri eşit hamiline yazılı menkul kıymettir.
Asli edim: gayrimenkul sertifikasında belirtilen sürede mülkiyetin gayrimenkul sertifikası sahibine geçirilmesi yükümlülüğüdür.
Tali edim: asli edimin yerine getirilmesi belirlenen süreler içerisinde talep etmeyen sertifika sahiplerine anapara ve izah namede belirtilen oranda faiz ödemesini veya gayrimenkulün sertifika sahiplerince talep edilmeyen bölümünün banka tarafından açık artırma ile satılarak sertifika sahiplerine dağıtılmasıdır.
Yabancı sermaye piyasası araçları: çıkarıldıkları ülke borsalarında alım satım konusu olan ve SPK tarafından niteliği belirlenen menkul kıymetler ile hak ve alacakları temsil eden diğer kağıtlardır.